Native speaker, maar ook docent?

Gisteren had ik een zwaar gefrustreerde zoon aan de telefoon. In zijn woorden: 'Hij (zoonlief) had alleen gevraagd of het huiswerk op het bord mocht en toen ging B. door het lint.' 

Arme docent B. Hij komt uit een Noord-Afrikaans land en is daarom een native speaker Frans. Ik vermoed dat hij daarom ook docent Frans is, want in Nederland hebben we de gewoonte native speakers voor de klas te zetten. De veronderstelling is: als je een taal kunt spreken, dan kun je hem ook doceren.

Jij, beste lezer, spreekt Nederlands. Ben je in staat om bijvoorbeeld het naamwoordelijk gezegde of de lijdende vorm uit te leggen aan een klas ongeïnteresseerde leerlingen? Wat doe je eigenlijk als iemand vervelend is, iets niet begrijpt, een probleem heeft of de hoofdgedachte niet uit een tekst kan halen? Precies, die vierjarige lerarenopleiding heeft bestaansrecht en dat is maar goed ook.

Daarom vind ik het zo ontzettend sneu voor al die native speakers. Zij worden verondersteld te kunnen fietsen, terwijl ze nog nooit op een fiets hebben gezeten. Ze moeten lesgeven, terwijl niemand ze dat heeft geleerd. Ondertussen zijn ze aangeschoten wild:

• leerlingen 'ruiken' dat ze deze docent op de kast kunnen krijgen;
• ouders  starten een lastercampagne, omdat ze deze docent kwijt willen;
• en ook collega's zijn minder collegiaal dan je mag verwachten.

Wanneer verlost iemand deze docenten uit hun lijden? Geef ze de keuze: ze moeten een docentenopleiding volgen of accepteren dat ze via een loopbaanbegeleider bemiddeld worden naar ander werk. 

Het moet vreselijk zijn voor docent B. Ik kan me niet voorstellen dat hij met plezier naar zijn werk gaat. De leerlingen hebben een hekel aan hem, tijdens mentoravonden is hij onderwerp van gesprek en ook zijn collega's laten hem tegenover ouders en leerlingen vallen als een baksteen. Werken is op die manier een zware belasting. Dat doet een mens dan alleen maar, omdat hij moet: een hypotheek, studerende kinderen en hongerige buiken die gevuld moeten worden. Wie houdt dat vol tot zijn 67e?

Verbazen of verwonderen?

‘Ik verbaas me over jouw actie’ of ‘ik verwonder me over jouw actie’. Gevoelsmatig zit daar betekenisverschil in. Daar moest ik vanochtend aan denken toen ik op de fiets naar school ging.

De aanleiding was de witte wereld, want er lag een fijn poederlaagje sneeuw over het landschap. Ik mopperde in mijzelf over de kou en gladheid, want ik had me erop verheugd dat we zo het voorjaar in zouden glijden. Deze winter is het kwik nauwelijks gedaald onder de tien graden en dat vind ik heerlijk. Terwijl ik dus de straat uit fietste, werd ik aangesproken door een driejarig mannetje. ‘Hoi’, hoorde ik vanuit een voortuin. Hij stond midden op het tuinpad, aangekleed als een Michelinmannetje en met ogen zo groot als koffieschoteltjes. ‘Hoi!’ riep ik terug en ik fietste door. Maar tijdens de rest van mijn tocht bleef het jongetje op mijn netvlies staan. Hoe zou hij de wereld zien? Als een oliebol met poedersuiker? Hij kan zich vast niet meer herinneren dat er vorig jaar dikke pakken sneeuw lagen. De witte wereld van vandaag is ongetwijfeld zijn ‘eerste kennismaking’ met sneeuw. Kon ik me maar verwonderen zoals een driejarige. Ik kan me hooguit verbazen dat koning winter toch nog wenst langs te komen.

In verbazen zit voor mij een waardeoordeel. Als ik me verbaas over jouw actie, dan keur ik hem af. Verwonder ik me erover, dan had ik het niet verwacht, maar dan wijs ik het niet per se af. Van Dale maakt dat onderscheidt niet, dus wellicht ben ik de enige die een betekenisverschil voelt. Hoe ervaar jij dat?

Wil je reageren? Dat kan hieronder!

Welke cover inspireert jouw???

Vandaag zit een redacteur van Yoga Magazine met een knoop in de maag achter de computer. Hij of zij heeft een joekel van een fout gemaakt en die fout staat ook nog in de onderwerpsregel van de nieuwsbrief. Dat voelt waarschijnlijk bijna net zo vervelend als een fout in de titel van het hoofdartikel op de voorpagina van De Volkskrant. Ik benijd de Yoga redacteur dus niet.

 Wat is er fout?

Misschien heb je de fout al gezien. Jou(w) is hier opgeschreven in de bezitsvorm. Het is jouw boek, maar ik vind jou aardig. Of welke cover inspireert jou? Wil je weten hoe het zit met de voornaamwoorden? Hieronder staan links naar de verschillende soorten:

• voornaamwoorden
• persoonlijke voornaamwoorden
• aanwijzend voornaamwoorden
• betrekkelijk voornaamwoorden
• wederkerend en wederkerig voornaamwoord
• bezittelijk voornaamwoord
• vragend voornaamwoord
• onbepaald voornaamwoord

Peil of pijl?

Gisteren kreeg ik de vraag of je 'dat is beneden peil of pijl' schrijft. Ik kan me voorstellen dat dit een hersenkraker is, want je hoort geen verschil in uitspraak. Hoe zit het dus?

Je moet naar de betekenis kijken. Van Dale zegt er het volgende over:

• Een pijl is een langwerpig, puntig voorwerp om met een boog naar een doel geschoten te worden: als een pijl uit de boog: zeer snel. Verder is het een aanwijzing in de vorm van een pijl.
• Het peil is de aangenomen maatstaf voor hoogtestanden, met name van waterstanden: Amsterdams Peil; je examen is beneden peil: zeer onvoldoende; geen peil kunnen trekken op iets of iemand: geen staat kunnen maken op. Verder betekent het hoogte, graad van sterkte: op peil houden: op gelijke hoogte; oliepeil.

Is het dus een pijl en boog of een grafisch symbool van een pijl? Dan schrijf je het met een lange ij. Betekent het niveau? Dan schrijf je peil met een korte ei.

Een woordje buiten de grens spreken

Deze week wordt er in huize Tekstbureau T.I.M. Engels gesproken in plaats van Nederlands. Dat is wel even wennen, want dat doen we niet dagelijks. Als taalnerd voel ik heel erg de drang om zo keurig en grammaticaal mogelijk te spreken en ik weet uit ervaring dat mij dat enorm blokkeert. Voor ik een buitenlandse zin uitspreek, ontleed ik hem eerst in mijn hoofd. Staat de bepaling op de juiste plek? Heb ik het werkwoord goed vervoegd? Ik weet dat de meeste Nederlanders zich daarover niet druk maken, want mijn studenten roepen altijd dat ze voor Engels op C1-niveau zitten. Ja natuurlijk, alsof ze native speakers zijn!

Voor onze Italiaanse logee is het helemaal een drama, want ze spreekt - volgens mijn dochter - slecht Engels. Het meisje (van een jaar of vijftien) verblijft vijf dagen bij mensen waarmee ze niet kan communiceren. Ze doet mee aan deze logeerpartij, omdat haar school en de school van mijn dochter een uitwisseling tot stand hebben gebracht.

Op dit soort momenten wens je bijna dat Esperanto de tweede taal in Europa was geworden. Dan zou ons logeetje gewoon gezellig kunnen beppen met mijn dochter. Vanavond kook ik macaroni en ik duim, dat het kind geen heimwee krijgt!